ડોલર સામે રૂપિયો રેકોર્ડ બ્રેક ગગડ્યો ડોલર સામે રૂપિયો પહેલીવાર ગગડીને ૯૩.૨૪ પર પહોંચ્યો રૂપિયામાં આટલો મોટો ઘટાડો ક્યારેય જાેવા મળ્યો નથી. ભારતીય રૂપિયામાં આટલો મોટો ઘટાડો ક્યારેય જાેવા મળ્યો નથી. જી હાં, પહેલીવાર ભારતીય રૂપિયા ડોલરની સામે ૯૩ને પાર નીકળી ગયા છે. તે એક અમેરિકન ડોલરની સામે હવે ૯૩.૨૪ના રેકોર્ડ નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયા છે. પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ, ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતોમાં ઉછાળો અને વિદેશી રોકાણકારોના વેચાણથી ભારતીય કરન્સી નબળી પડી છે. આ સાથે જ મજબૂત ડોલર અને વિશ્વભરના માર્કેટમાં અનિશ્ચિતતાએ સ્થિતિને વધુ ખરાબ કરી છે. એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે જાે પરિસ્થિતિ સુધરશે નહીં, તો આગળ પણ રૂપિયા પર દબાણ વધી શકે છે.
ભારતીય રૂપિયા ૨૦ માર્ચના ડોલરની સામે ૯૩.૨૪ના રેકોર્ડ નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયા છે. આ ઘટાડો અચાનક નથી થયો, પરંતુ તેની પાછળ અનેક મોટા પરિબળો (ફેક્ટર્સ) કામ કરી રહ્યા છે. ચાલો જાણીએ તે ૫ મોટા કારણો, જેના કારણે રૂપિયો તૂટ્યો છે.
રૂપિયા પર સૌથી મોટું દબાણ ક્રૂડ ઓઈલની વધતી કિંમતોથી આવ્યું છે. પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધને કારણે ઓઈલની સપ્લાય પર ખતરો ઉભો થયો અને બ્રેન્ટ ક્રૂડ લગભગ ૧૨૦ ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયું. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટા ભાગનું ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે, તેથી ક્રૂડ ઓઈલ મોંઘું થતાં જ ડોલરની માંગ વધે છે અને રૂપિયો નબળો પડે છે.
અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ અને ખાડી વિસ્તારમાં હુમલાઓએ ગ્લોબલ માર્કેટમાં અનિશ્ચિતતા વધારી દીધી છે. આવા માહોલમાં રોકાણકારો સુરક્ષિત વિકલ્પ એટલે કે ડોલર તરફ ભાગે છે. તેની સીધી અસર ઉભરતા બજારોની કરન્સી પર પડે છે અને રૂપિયો દબાણમાં આવી જાય છે.
માર્ચ મહિનામાં અત્યાર સુધીમાં વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય બજારમાંથી ૮ અબજ ડોલરથી વધુ પૈસા કાઢી લીધા છે. આ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ પછીનું સૌથી મોટું આઉટફ્લો છે. જ્યારે વિદેશી રોકાણકારો (FII) પૈસા કાઢે છે, ત્યારે ડોલરની માંગ વધે છે, જેનાથી રૂપિયા પર વધુ દબાણ આવે છે.
અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વે વ્યાજ દરોને ૩.૫–૩.૭૫%ના ઊંચા સ્તર પર જાળવી રાખ્યા છે. તેનાથી ડોલર મજબૂત થયો છે. જ્યારે ડોલર મજબૂત થાય છે, ત્યારે અન્ય દેશોની કરન્સી નબળી પડે છે. એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે “higher-for-longer” રેટ સાયરલથી ઉભરતા બજારો પર દબાણ બન્યું રહેશે. તેલની કિંમતોમાં તેજીની અસર સીધી ભારતની મોંઘવારી પર પડે છે. નોમુરાના જણાવ્યા અનુસાર, દર ૧૦ ડોલરના વધારાથી મોંઘવારી લગભગ ૦.૫% સુધી વધી શકે છે. હવે હ્લરૂ૨૭ માટે મોંઘવારીનો અંદાજ ૪.૫% કરી દેવામાં આવ્યો છે. જાે મોંઘવારી વધશે, તો આર્થિક વૃદ્ધિ (આર્થિક ગ્રોથ) પર પણ અસર પડી શકે છે, જેનાથી રોકાણકારોનો ભરોસો ઘટે છે.
