RBI એ રોક લગાવી. ૩ કલાકમાં ચેક ક્લિયર થવાનો નિયમ હાલમાં લાગુ નહીં થાય.ફેઝ ૨ સ્થગિત કરતા ચેક ક્લિયરિંગ સાથે જાેડાયેલ કડક ટાઈમલાઈન નિયમ પણ હાલમાં લાગુ થશે નહીં.ભારતીય રિઝર્વ બેન્કે ચેક ટ્રંકેશન સિસ્ટમ (CTS) અંતર્ગત Continuous Clearing and Settlement એટલે કે CCS ફ્રેમવર્કના ફેઝ ૨ને હાલમાં લાગુ કરવા પર રોક લગાવી છે. આ ફેઝ પહેલા ૩ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬થી લાગુ થવાનો હતો, પણ હવે નવી તારીખ અલગથી જાહેર કરવામાં આવશે. આરબીઆઈએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, આગામી આદેશ આવવા સુધી હાલની વ્યવસ્થા એટલે કે ફેઝ ૧ સામાન્ય રીતથી ચાલતી રહેશે.
ફેઝ ૨ સ્થગિત કરતા ચેક ક્લિયરિંગ સાથે જાેડાયેલ કડક ટાઈમલાઈન નિયમ પણ હાલમાં લાગુ થશે નહીં. જાે કે આરબીઆઈનું આ પગલું સિસ્ટમને વધારે સ્મૂધ અને જાેખમમુક્ત બનાવવાની દ્રષ્ટિથી મહત્ત્વનું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
CTS અંતર્ગત CCS ફ્રેમવર્કનો પ્રથમ ફેઝ ૪ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫થી લાગુ કર્યો હતો. તેમાં પરંપરાગત બેચ સિસ્ટમને ખતમ કરી દિવસભર એક જ સતત પ્રેઝેંટેશન વિંડો શરુ કરી છે. પહેલા ચેક નિશ્ચિત સમય પર બૈચમાં ક્લિયર થતા હતા, પણ હવે જેવું બેન્કને ચેક મળશે, તેનો સ્કેન કરેલી ઈમેજ અને MICR ડેટા ડાયરેક્ટ ક્લિયરિંગ હાઉસને મોકલવામાં આવશે.
ડ્રોઈ બેન્ક ઇલેક્ટ્રોનિક રીતથી ચેકની તપાસ કરે છે અને અપ્રૂવલ અથવા રિઝેક્શન મોકલે છે. જાે કન્ફર્મેશન વિંડો ખતમ થવા સુધી બેન્ક તરફથી કોઈ જવાબ નથી આવતો, તો ચેક આપોઆપ અપ્રૂવ માનીને સેટલ કરી દેવામાં આવે છે. ફેઝ ૧ અંતર્ગત ચેક પ્રેઝેંટેશનનો સમય સવારે ૯ વાગ્યાથી બપોરના ૩ વાગ્યા સુધી કરવામાં આવે છે. વળી બેન્કો માટે કન્ફર્મેશન અથવા રિઝેક્શન મોકલવાની વિંડો સવારે ૯ વાગ્યાથી સાંજના ૭ વાગ્યા સુધી ખુલ્લી રહે છે. આ ટાઈમ ફ્રેમમાં ક્લિયરિંગ અને સેટલમેન્ટની પ્રક્રિયા પૂરી થાય છે.
ફેઝ ૨માં સૌથી મોટો બદલાવ આ થવાનો હતો કે ડ્રોઈ બેન્કને ચેકની ઈમેજ મળવાની ૩ કલાકની અંદર અપ્રૂવલ અથવા રિઝેક્શન આપવું ફરજિયાત હોય છે. જાે ૩ કલાકની અંદર કોઈ જવાબ નથી આવતો તો ચેકને ઓટોમેટિક અપ્રૂવ માની લેવામાં આવે છે અને સેટલમેન્ટ થઈ જાય છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય ગ્રાહકોને વધારે ઝડપથી ફંડ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો હતો.
