(છગનલાલ મેવાડા ધ્વારા) સુરત.
કેરળ સ્થિત એક સંશોધન સંસ્થા “ફન્ટિયર્સ ઇન ફાર્માકોલોજી” એ ડો.એબી ફિલિપ્સ અને સાત અન્ય ડોક્ટરોની ટીમના નેતૃત્વમાં એક અભ્યાસ હાથ ધર્યો. ડો. ફિલિપ્સ કેરળના કોચીમાં રાજગીરી હોસ્પિટલ સાથે જોડાયેલા છે અને સોશિયલ મીડિયા પર “લીવર ડોક્ટર” તરીકે વ્યાપકપણે જાણીતા છે. શું સસ્તી જેનરિક દવાઓ ખરેખર મોંઘી બ્રાન્ડેડ દવાઓ જેટલી જ અસરકારક છે?
આ એક એવો પ્રશ્ન છે કે જે લાંબા સમયથી ફક્ત દર્દીઓને જ નહીં પરંતુ ઘણા ડોક્ટરોને પણ પરેશાન કરે છે. એક સામાન્ય ધારણા એવી છે કે ઓછી કિંમત ઓછી ગુણવત્તા દર્શાવે છે. ભારત જેવા દેશમાં આ શંકા ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ છે. કારણકે આરોગ્ય સંભાળ સેવાઓ પર પરિવારો દ્વારા કરવામાં આવતા કુલ ખિસ્સામાંથી ખર્ચનો લગભગ બે તૃતીયાંશ હિસ્સો દવાઓનો હોય છે.
ડો.ફિલિપ્સના નેતૃત્વ હેઠળના અભ્યાસમાં કેરળના વિવિધ પ્રદેશોમાંથી 22 સામાન્ય રીતે ઉપયોગમાં લેવાતી દવાઓના 131 નમૂનાઓ મેળવવામાં આવ્યા હતા. આ નમૂનાઓમાં હૃદયની બીમારીઓ, ડાયાબિટીસ, ચેપ, દુ:ખાવો, એસિડિટી અને અન્ય બીમારીઓની સારવાર માટે વપરાતી દવાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ નમૂનાઓ સાત અલગ-અલગ પ્રકારના રિટેલ આઉટલેટસમાંથી એકત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. જેમાં સરકાર દ્વારા સંચાલિત “જન ઔષધી કેન્દ્રો” (જેનરીક મેડિસિન સેન્ટર્સ) તેમજ જેનરીક અને મોંઘી બ્રાન્ડેડ દવાઓ વેચાતી ફાર્મસીઓના સમાવેશ થાય છે.
આ અભ્યાસને જાહેર યોગદાન દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવ્યુ હતું. ત્યારબાદ બધા નમુનાઓ કોડિંગ અને રેન્ડમાઈઝેશનની સિસ્ટમ હેઠળ ટોચના સ્તરની માન્યતા પ્રાપ્ત પ્રયોગશાળામાં મોકલવામાં આવ્યા હતા. જ્યાં ભારતીય ફાર્મા કોપિયા 2022 દ્વારા નિર્ધારિત ધોરણો અનુસાર તેમનું સખત પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. અને આ અભ્યાસની એક વિશિષ્ટ વિશેષતા એ હતી કે ખૂબ જ ઓછા અગાઉના સંશોધન પ્રયાસોમાં એક બજારમાંથી ખરીદેલી બ્રાન્ડેડ અને જેનરીક દવાઓની સીધી સરખામણી કરવામાં આવી છે. જેમાં સરકાર દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી દવાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે અથવા ગુણવત્તા પરીક્ષણ સાથે કિંમતનું વિગતવાર વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે.
બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો સફળતા દર 100% રહ્યો. દવા જેનરીક હતી કે બ્રાન્ડેડ, સસ્તી હતી કે મોંઘી તેનાથી કોઈ ફરક પડયો નહીં. બધા કિસ્સાઓમાં સક્રિય ફાર્માસ્યુટિકલ ઘટકની માત્રા, શુદ્ધતા અને વિસર્જન દર નિર્ધારિત ધોરણોનું સંપૂર્ણપણે પાલન કરતાં જોવા મળ્યા.
